Şəmkir rayon Səməd Vurğun adına Təzəkənd tam orta məktəbin direktoru,
Əbülfət Cəfərov

20 Yanvar faciəsinin 36-cı ildönümü münasibətilə Azərbaycan xalqının qəlbində dərin iz buraxmış o qanlı gecəni xatırlamaq, həm kədər, həm də qürur hissi ilə yaddaşımızı tərənnüm etmək deməkdir. 36 il əvvəl doğma Vətəninin, xalqının azadlığını, şərəf və ləyaqətini hər şeydən üstün tutan Azərbaycanın mərd övladları həmin qanlı gecədə canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Bu hadisə xalqımızın tarixinə həm faciəli, kədərli, həm də qəhrəmanlıq, rəşadət səhifəsi kimi daxil olub, müstəqillik, azadlıq uğrunda mübarizənin və yenilməz iradənin rəmzinə çevrilib. 20 Yanvar gecəsi Azərbaycanın hər bir şəhərində, hər bir evində acı bir iz qoydu; amma eyni zamanda bu iz xalqımızın qəhrəmanlıq ruhunu daha da möhkəmləndirdi.

Həmin gün Azərbaycan xalqı öz azadlığı və müstəqilliyi uğrunda ilk şəhidlərini verdi. Azadlığa gedən yolda həyatlarını qurban verən Vətən övladları misilsiz fədakarlıqları ilə xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinə tarixi səhifə yazdılar. Hər bir şəhidimizin adı ilə bağlı bir hekayə, bir ailə, bir ümid, bir həyat var. Onlar yalnız bir gecənin qurbanı deyildilər; onlar gələcək nəsillərə azadlıq yolunda nə qədər böyük qiymət ödənildiyini göstərən bir simvol oldular. Sovet qoşunlarının Azərbaycanda törətdiyi qanlı qırğından uzun illər keçməsinə baxmayaraq, xalqımız o dəhşətli günlərin ağrı-acısını unutmur, unuda da bilməz.

20 Yanvar faciəsinin siyasi-hüquqi qiymətin verilməsi ilə bağlı məsələ ilk dəfə məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sayəsində həllini tapdı. Faciənin səhəri günü - 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndər Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək xalqla birgə olduğunu bildirdi və bu qırğını törədənləri pisləyən kəskin bəyanatla çıxış etdi. Dahi şəxsiyyət bu hadisəni hüquqa, demokratiyaya, humanizmə zidd olduğunu bəyan edərək, onun törədilməsini kobud siyasi səhv kimi qiymətləndirdi. Xalqımızın başına gətirilən müsibəti dünyaya çatdıran Ümummilli Lider 20 Yanvar faciəsinin Azərbaycanın o vaxtkı rəhbərlərinin xalqımıza qarşı xəyanəti nəticəsində baş verdiyini və bunun cinayət olduğunu dəfələrlə bəyan edib.

Bu cəsarət, bu mərdlik Ulu Öndərin xalqının sədaqətli oğlu olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. O, yalnız sözlə deyil, əməllə də göstərdi ki, xalqın yanında olmaq, onun haqqını müdafiə etmək bir insanın ən böyük şərəfidir. 20 Yanvarın qara səhifəsi tarixə yalnız ağrı ilə yazılmadı; eyni zamanda, bu hadisə xalqın birliyinin, dirçəlişinin, dövlətçilik uğrunda mübarizənin başlanğıcı oldu. Hər bir insanın yaddaşında o gecənin görüntüləri, sarsıntısı, göz yaşları həmişə canlı qaldı və qalacaq.

1990-cı ilin iyulunda Moskvadan Vətənə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə həmin il noyabrın 21-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində 20 Yanvar faciəsinə ilk dəfə siyasi-hüquqi qiymət verən qərar qəbul olundu. Bu qərar Ulu Öndər Heydər Əliyev qətiyyətinin təzahürü kimi tarixə düşdü. O, xalqın ağrı-acısını yalnız hiss etmədi, həm də onu tarixə düzgün şəkildə yazdı, hadisənin məntiqini və ədalətini bərpa etdi. Bu, həm də Azərbaycanın gələcək nəsillərinə bir mesaj idi: tarix unudulmaz, amma düzgün qiymətləndirilməlidir.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da 1993-cü ilə qədər iqtidarda olanların heç biri faciə ilə bağlı əsl həqiqəti aşkar etməyə özündə cəsarət tapmadı. Lakin xalqın yaddaşı canlı idi, xatirə canlı idi və haqq sonda öz yerini tapmalı idi. Yalnız Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinin hüquqi müstəvidə əsl mahiyyəti açıqlandı. Bu, bir dövlətin, bir xalqın öz tarixini, öz haqqını qorumaq cəsarətidir.

1994-cü ildə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində tam siyasi-hüquqi qiymət verildi və cinayəti törədənlərin adları ictimaiyyətə çatdırıldı. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan edildi. Bu addım xalqın ağrısını rəsmi səviyyədə tanıdı, şəhidlərin xatirəsini dövlətin ürəyində yaşatdı. O gündən etibarən hər il yanvarın 20-si Azərbaycan üçün təkcə qara bir gün deyil, həm də milli birlik, qəhrəmanlıq və milli şüurun təntənəsidir. Bu günlərdə insanlar yalnız yas saxlamır, eyni zamanda vətənpərvərlik hissini, dövlətə bağlılığı bir daha təkrar edir.

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini dərin ehtiramla yad edir. Vətənimizin azadlığı uğrunda mübarizədə canlarından keçən şəhidlərin xatirəsi daim əziz tutulduğu kimi, onların ailə üzvləri, doğmaları da hərtərəfli dövlət qayğısı ilə əhatə olunub. 20 Yanvar şəhidlərinin ailə üzvlərinin və əlillərinin sosial müdafiəsinin təmin olunması istiqamətində mütəmadi tədbirlər həyata keçirilir. Onların pensiya təminatı, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması, yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsi ilə bağlı qanunvericilik bazası yaradılıb.

Bu, yalnız bir sosial siyasət deyil, eyni zamanda dövlətin milli-mənəvi borcudur. Hər bir şəhid ailəsinin ağrısı dövlətin də ağrısıdır və bu ağrıya həssaslıqla yanaşmaq, onların həyat şəraitini yaxşılaşdırmaq və gələcək nəsillərə bu dəyəri göstərmək hər bir vətəndaşın borcudur. Hər bir şəhidin xatirəsi, onun ailəsinin həyatı, uşaqlarının gələcəyi Azərbaycan dövlətinin əsas prioritetlərindən biri olaraq qalır. Bu da göstərir ki, Azərbaycan cəmiyyətində şəhidlərə, onların ailələrinə hörmət və ehtiram ən yüksək səviyyədədir.

Ulu Öndərin, ölkəmizin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizədə canlarından keçmiş bütün şəhidlərin ruhları bu gün şaddır. Çünki Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu xalqımızın 30 illik həsrətinə son qoydu, torpaqlarımızı erməni işğalından azad etdi və suverenliyimiz tam bərpa olundu. İndi bütün ərazilərimizdə Azərbaycanın üçrəngli Bayrağı qürurla dalğalanır. Bu, şəhidlərin qanının, fədakarlığının nəticəsidir və onların ruhu bu qələbəni görərək qürur duyur.

Hazırda Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri gedir, Böyük Qayıdış Proqramı uğurla icra olunur. Bu, həm də şəhidlərin arzularının gerçəkləşməsi deməkdir. Onların döyüşdüyü, can verdiyi torpaqlarda həyat yenidən dirçəlir, evlər tikilir, kəndlər yenidən canlanır. Hər bir bərpa olunan ev, hər bir açılan məktəb, hər bir iş yeri şəhidlərimizin ruhuna bir ehtiramdır.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası bütün şəhidlərimizin, o cümlədən 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının qanının yerdə qalmadığını sübut edir. Bu qələbə yalnız bir hərbi zəfər deyil, həm də milli iradənin, dövlətçilik məfkurəsinin, xalqın birliyinin təntənəsidir. 20 Yanvarın qaranlıq gecəsindən bu günə qədər gələn yol, bu torpaqda yaşayan hər bir insanın vicdanında yaşanan bir tarixdir. Hər birimiz o gecənin qəhrəmanlarını yad edərkən həm də gələcək nəsillərə bir mesaj verməliyik: azadlıq asan qazanılmır, onun qiyməti qanla ölçülür.

Bu gün 20 Yanvar faciəsinin 36-cı ildönümündə Azərbaycan xalqı bir daha sübut edir ki, tarixdən dərs çıxarmaq, şəhidlərimizin xatirəsini uca tutmaq, dövlətçilik məfkurəsini qorumaq bizim ən böyük borcumuzdur. Bu faciə bizi yalnız ağrı ilə deyil, həm də güclü bir iradə ilə bağlayır. Çünki 20 Yanvar xalqımızın qəhrəmanlıq məktəbidir, müstəqillik, azadlıq və dövlətçilik uğrunda mübarizənin əbədiləşmiş simvoludur. Və biz bu simvolu hər zaman yaşadacaq, gələcək nəsillərə ötürəcək, heç vaxt unutmadan, qürurla xatırlayacağıq.