Şəmkir rayon Əliyaqublu kənd tam orta məktəbin direktoru,
Nigar Əsgərova

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının tarixində həm faciəli, kədərli, həm də qəhrəmanlıq, rəşadət səhifəsi kimi qalıb. O gecə Azərbaycan xalqı öz azadlığı uğrunda ilk dəfə toplu şəkildə şəhid verdi və bu qurbanlar sonradan müstəqillik uğrunda mübarizənin ən güclü simvoluna çevrildi. 36 il keçməsinə baxmayaraq, bu hadisənin ağrı-acısı xalqın yaddaşından silinmir, əksinə hər il daha da dərinləşir. Çünki 20 Yanvar gecəsi bir xalqın ləyaqət və şərəf uğrunda dirənişinin ən ali nümunəsi kimi yadda qalıb.

O qanlı gecədə doğma Vətəninin, xalqının azadlığını, şərəfini və ləyaqətini hər şeydən üstün tutan Azərbaycanın mərd övladları canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Həmin gün azadlığa gedən yolda həyatlarını qurban verən Vətən övladları misilsiz fədakarlıqları ilə xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinə tarixi səhifə yazdılar. Onların verdiyi can, məhz gələcək nəsillərə bir mesaj oldu: “Azadlıq asan qazanılmır, onun uğrunda hər şeydən keçmək lazımdır.” Bu səbəbdən 20 Yanvar həm də xalqın ruhunda sonsuz bir müqəddəslik simvoluna çevrildi.

Sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı qırğın heç vaxt unudulmayacaq. O gecə yalnız şəhərimizin küçələri qanla islanmadı, eyni zamanda bir xalqın qəlbi də qanadı. Ailələrini itirən anaların, ataların göz yaşları, küçələrdə səssizcə yanan qəlblər, bir millətin azadlıq arzusu ilə yanaşı, həm də dərindən sarsılan bir ruhun hekayəsini yazdı. Hər bir şəhidin adı, hər bir itkinin xatirəsi bu gün də xalqın ürəyindədir.

20 Yanvar faciəsinə siyasi-hüquqi qiymətin verilməsi məsələsi ilk dəfə məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sayəsində həllini tapdı. O, faciənin səhəri günü – 1990-cı il yanvarın 21-də Moskvadakı daimi nümayəndəliyə gələrək xalqla birgə olduğunu bəyan etdi. Ümummilli Liderin kəskin və qətiyyətli bəyanatı həmin günün ağrısını dünyaya çatdırdı. O, bu hadisəni insanlığa, hüquqa və demokratiyaya zidd bir qırğın kimi qiymətləndirdi və onu törədənlərin məsuliyyətə cəlb olunmasını tələb etdi.

Dahi şəxsiyyət 20 Yanvar hadisəsini ölkənin o vaxtkı rəhbərliyinin xalqımıza qarşı xəyanəti kimi səciyyələndirdi. O, bu hadisənin cinayət olduğunu dəfələrlə bəyan etdi və xalqın dərdini bütün dünyaya çatdırdı. Bu qətiyyət, xalqın gözündə Ümummilli Liderin həm cəsarətini, həm də mərdliyini bir daha təsdiqlədi. O, xalqın sədaqətli oğlu olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

1990-cı ilin iyulunda Vətənə qayıdan Ümummilli Liderin təşəbbüsü ilə 1990-cı ilin noyabrında Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində 20 Yanvar faciəsinə ilk dəfə siyasi-hüquqi qiymət verildi. Bu qərar Azərbaycan tarixində bir dönüm nöqtəsi oldu. Ulu Öndərin qətiyyəti, xalqın haqqını qorumaq üçün göstərdiyi iradə, həmin qərarda öz əksini tapdı. Bu, eyni zamanda 20 Yanvar qurbanlarının xatirəsinin dövlət səviyyəsində tanınmasının başlanğıcı idi.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da 1993-cü ilə qədər həmin hadisəyə əsl həqiqətlərin açılması istiqamətində ciddi addımlar atılmadı. O dövrdə bir çox qüvvələr 20 Yanvarın üstünü örtməyə çalışdı. Lakin xalqın yaddaşı unutmur və tarix öz hökmünü verir. Nəhayət, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışı ilə 20 Yanvar hadisələrinin hüquqi müstəvidə əsl mahiyyəti açıldı və hadisənin həqiqi səbəbləri ortaya qoyuldu.

1994-cü ildə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində tam siyasi-hüquqi qiymət verildi və cinayəti törədənlərin adları ictimaiyyətə çatdırıldı. Bu, xalqın haqqının bərpası idi. Eyni zamanda 20 Yanvarın Ümumxalq Hüzn Günü elan edilməsi, şəhidlərin xatirəsinin dövlətin ən yüksək səviyyəsində qorunması demək idi. Bu qərar, həm də xalqın azadlıq yolunda verdiyi ən ağır itkilərin milli yaddaşda daim yaşadılacağının rəmzi oldu.

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini dərin ehtiramla yad edir. Hər il həmin gün ölkəmizin hər yerində şəhidlərin xatirəsi ehtiramla anılır. Məktəblərdə, universitetlərdə, mədəniyyət ocaqlarında 20 Yanvarın qəhrəmanlıq nümunələri gələcək nəsillərə çatdırılır. Bu, təkcə tarix dərsi deyil, eyni zamanda milli mənəviyyatın qorunmasıdır. Çünki bir xalqın gələcəyi onun keçmişini necə dərk etməsindən asılıdır.

Vətənimizin azadlığı uğrunda canlarından keçən şəhidlərin ailə üzvləri dövlət qayğısı ilə əhatə olunub. Onların sosial müdafiəsi daim gücləndirilir, pensiya təminatı və mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində qanunvericilik bazası formalaşdırılıb. Şəhid ailələrinin ehtiyacları dövlət tərəfindən diqqətlə izlənilir və onların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün mütəmadi tədbirlər həyata keçirilir. Bu, xalqın şəhidlərinə olan borcunun, vətənə olan minnətdarlığın göstəricisidir.

20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsinin yaşadılması yalnız rəsmi tədbirlərlə məhdudlaşmır. Hər bir azərbaycanlı öz ürəyində şəhidlərin xatirəsini yaşadır. Bu gün də insanlar 20 Yanvar qurbanlarının məzarını ziyarət edir, dualar oxuyur və onların ailələrinə dəstək olur. Şəhidlərimizin ruhu, xalqın qəlbində hər zaman canlıdır. Çünki onların canı Vətən üçün qurban verilib və bu, heç vaxt unudulmayacaq.

Ulu Öndərin, ölkəmizin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş bütün şəhidlərin ruhları bu gün şaddır. Çünki Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu xalqımızın 30 illik həsrətinə son qoydu. Torpaqlarımız işğaldan azad edildi və suverenliyimiz tam bərpa olundu. Bu tarixi qələbə, 20 Yanvar şəhidlərinin qanının yerdə qalmadığının ən böyük sübutudur.

İndi bütün ərazilərimizdə Azərbaycanın üçrəngli Bayrağı qürurla dalğalanır. Bu, bir xalqın azadlıq mübarizəsinin nəticəsidir. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri gedir. Böyük Qayıdış Proqramı uğurla icra olunur və insanlarımız öz doğma yurdlarına qayıdır.

Bu gün 20 Yanvarın xatirəsi həm də gələcəyə mesajdır. O mesaj ki, azadlıq heç vaxt asan əldə olunmur, onun üçün canı qurban verməyə hazır olanlar həmişə olacaq. Azərbaycan xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur və unutmamalıdır. Çünki onların fədakarlığı bu günümüzün əsas dayağıdır.

20 Yanvar faciəsi, bir xalqın iradəsinin sarsılmaz olduğunu göstərdi. O gecə hər bir şəhidin adı ilə birlikdə bir xalqın yenilməz ruhu da yazıldı. Azərbaycan gəncliyi bu qəhrəmanlıq tarixini bilmək və gələcək nəsillərə çatdırmaqla öz vəzifəsini yerinə yetirməlidir. Çünki azadlıq və müstəqillik üçün döyüşənlər unudulsa, onların qanı da unudular.

Bu gün biz 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini anarkən, eyni zamanda öz gələcəyimizi də düşünürük. Hər birimiz onların qurban verdiyi azadlığın dəyərini bilməliyik. Bu azadlıq müqəddəsdir və onu qorumaq hər birimizin borcudur. Vətənimiz üçün canından keçənlərin xatirəsi daim əziz tutulmalıdır.

36 il əvvəlki o qanlı gecə, bu günümüzün ən parlaq səhifələrindən birinə çevrilib. 20 Yanvar faciəsi, xalqımızın azadlıq uğrunda necə mərd, necə rəşadətli olduğunu dünyaya göstərdi. Biz bu günlərdə həm qürur, həm də kədər hissi ilə bu günü anırıq. Lakin kədərimizin içində böyük bir ümid və qürur var: Azərbaycan öz müqəddəratını öz əlləri ilə yazdı və yazmağa davam edir.